Sławatycze: Brodacze tradycyjnie żegnają Stary Rok!
Tradycja Brodaczy w Sławatyczach to unikalny zwyczaj, który od pokoleń przyciąga uwagę zarówno mieszkańców, jak i turystów. W ostatnich trzech dniach grudnia, na ulicach Sławatycz pojawiają się Brodacze – lokalni przebierańcy, którzy w charakterystycznych strojach symbolicznie żegnają stary rok.
Historia i znaczenie tradycji Brodaczy ze Sławatycz
Początki tej tradycji sięgają niepamiętnych czasów. Nawet najstarsi mieszkańcy Sławatycz wspominają, że o Brodaczach opowiadali im ich dziadkowie. Nazwa “Brodacze” pochodzi od długich bród wykonanych z lnianego włókna, które symbolizują długie życie, doświadczenie oraz bogactwo przeżyć. Choć dokładne pochodzenie tego zwyczaju nie jest znane, stał się on nieodłącznym elementem kultury Sławatycz.
Brodacze ze Sławatycz — przygotowania do obchodów
Przygotowania do tego wyjątkowego wydarzenia rozpoczynają się z początkiem adwentu. Dziewczęta tworzą kolorowe kwiaty z bibuły, podczas gdy chłopcy wykonują maski i poszukują odpowiednich kożuchów. Takie zaangażowanie społeczności lokalnej podkreśla wagę i znaczenie tej tradycji w życiu mieszkańców.
Strój sławatyckiego Brodacza
Strój Brodacza jest bogaty w symbolikę i składa się z kilku charakterystycznych elementów:
- Maska — twarz zakrywa pomarszczona maska ze skóry z długą brodą i wąsami. Usta i otwory na oczy są oblamowane czerwonym materiałem.
- Nakrycie głowy — wysoki, około 80-centymetrowy kapelusz ozdobiony kolorowymi kwiatami z bibuły i długimi wstążkami.
- Ubiór — długi kożuch barani, noszony futrem na zewnątrz, symbolizujący ciepło i ochronę.
- Dodatki — garb i długi kij w ręku symbolizują starość oraz trud mijającego roku. Ręce i nogi owinięte są słomą, podwiązaną powrósłami.
Przebieg obchodów sławatyckich Brodaczy
W ostatnich dniach grudnia, po Świętach Bożego Narodzenia, dzieci wcielają się w role Brodaczy, wprowadzając radosną atmosferę na ulicach Sławatycz. Dorośli dołączają 31 grudnia, tworząc dwie grupy kolędników. Pierwsza wyrusza z ulicy Kodeńskiej, a druga z Włodawskiej. Obie grupy spotykają się przy kościele, gdzie uczestniczą w nabożeństwie kończącym mijający rok. Podczas kolędowania śpiewają tradycyjne kolędy, takie jak “Powstań Dawidzie” oraz “Wesołą nowinę dziś ogłaszamy”, składając przy tym noworoczne życzenia mieszkańcom.
Znaczenie społeczne i kulturalne Brodaczy ze Sławatycz
Tradycja Brodaczy odgrywa ważną rolę w życiu społeczności Sławatycz. Zebrane podczas kolędowania datki przeznaczane są na cele społeczne, takie jak budowa Domu Ludowego, zakup sprzętu strażackiego czy organów kościelnych. Mimo upływu lat, zwyczaj ten jest nadal kultywowany, a dzięki staraniom lokalnych instytucji, takich jak Gminny Ośrodek Kultury, tradycja ta jest pielęgnowana i przekazywana kolejnym pokoleniom.
W 2021 roku zwyczaj “Brodaczy ze Sławatycz” został wpisany na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, co podkreśla jego unikalność i wartość dla polskiego dziedzictwa kulturowego.
Tradycja Brodaczy w Sławatyczach to nie tylko barwne widowisko, ale przede wszystkim żywy element kultury, który integruje społeczność i przypomina o bogatej historii regionu.
Obejrzyj film o Brodaczach ze Sławatycz:
Uzupełnieniem informacji na temat Brodaczy z pewnością będzie artykuł Lecha Ścibora — Rylskiego.
